Ý NGHĨA MÂM NGŨ QUẢ NGÀY TẾT

Đã từ bao đời nay, mâm ngũ quả là một nét văn hóa đẹp, không thể thiếu trong những ngày Tết của các gia đình người Việt chúng ta. Vậy bạn có biết những sự thật thú vị về mâm ngũ quả không?

Vì sao lại là 5 loại quả (trái)?

Vì 5 loại quả có màu sắc khác nhau là để tương ứng với năm yếu tố ngũ hành: Kim- Mộc- Thủy- Hỏa- Thổ, tượng trưng cho mong ước đạt được ngũ phúc – 5 điều hạnh phúc trong cuộc đời: "Giàu có, sang trọng, sống lâu, khỏe mạnh, bình yên”.

Các màu sắc của 5 loại quả được lựa chọn như thế nào?

Với ý nghĩa như vậy, các loại trái được lựa chọn thông thường sẽ có màu sắc tương ứng dựa theo 5 yếu tố ngũ hành:

  • Màu trắng tượng trưng cho hành Kim, có thể chọn roi hoặc lê…
  • Màu xanh tượng trưng cho hành Mộc, thường là chuối xanh, đu đủ xanh, mãng cầu, quả na, sung, dừa, dưa hấu…
  • Màu đen tượng trưng cho hành Thủy, có thể chọn những loại quả như nho đen, nho đỏ sậm hoặc các quả có màu tối, sậm…
  • Màu đỏ tượng trưng cho hành Hỏa, thường là các loại quả: Hồng, táo tây, thanh long…
  • Tương ứng với hành Thổ, các gia đình thường chọn những loại quả có các tông màu nâu hay vàng như xoài chín, bưởi, phật thủ chín, quýt vàng, cam…

Mâm ngũ quả ở 3 miền khác nhau thế nào?

Tuy đây là một nét đẹp truyền thống trong ngày Tết của mọi gia đình người Việt Nam ta, nhưng ở mỗi vùng miền, mâm ngũ quả lại có những nét khác biệt riêng.

Miền Bắc

Thông thường, các gia đình ở miền Bắc lựa chọn các loại trái trong mâm ngũ quả dựa theo thuyết ngũ hành. Vì vậy, như chúng ta đã biết, các loại trái sẽ được lựa chọn tương ứng với 5 màu: Màu trắng (Kim), màu xanh (Mộc), màu đen (Thủy), màu đỏ (Hỏa), màu vàng (Thổ).

Mâm ngũ quả miền Bắc thường không thể thiếu: Nải chuối xanh, hồng, bưởi, hoặc quýt, cam, ớt đỏ, thanh long, quả phật thủ, đào hoặc táo. Cách bày biện thường là nải chuối được đặt ở dưới cùng, trên nải chuối để quả bưởi ở giữa và xung quanh xếp xen kẽ các loại trái cây khác để tạo nên một tổng thể hài hòa và hợp phong thủy.

Miền Nam

Với mong muốn "cầu sung vừa đủ xài" cho một năm mới đầy đủ, sung túc, các gia đình ở miền Nam thường lựa chọn những loại quả bao gồm mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài. Ngoài ra, nhiều gia đình còn bổ sung thêm một số loại trái cây như trái thơm (dứa) tượng trưng cho con cái đủ đầy. Và đặc biệt, trong mâm ngũ quả ngày Tết của người Nam Bộ sẽ không thể nào thiếu được một cặp dưa hấu xanh vỏ đỏ lòng đặt 2 bên để tượng trưng cho sự may mắn. Và trong khi ở miền Bắc, 3 loại trái là cam, quýt và chuối thường có mặt trong mâm ngũ quả thì người miền Nam lại kiêng kỵ dùng 3 loại trái này.

Cách bày biện thường bắt đầu với những quả lớn như mãng cầu, đu đủ, dừa đặt trước để lấy thế. Tiếp đến, các quả nhỏ được bày lên trên, sắp xếp hợp lý để có hình dạng như ngọn tháp.

Miền Trung

Nếu mâm ngũ quả hai miền Nam Bắc có sự khác biệt rõ ràng thì miền Trung lại có sự giao thoa của hai vùng miền này với sự lựa chọn khá đơn giản cho mâm ngũ quả.

Các loại quả thường được bày đa dạng phong phú, không theo  một quy tắc nhất định  nào. bao gồm: chuối, bưởi, xoài, dưa hấu, cam, táo, nho, sung, dứa, mãng cầu... Mâm ngũ quả của người miền Trung thường bày những quả có hình dáng to, nặng ở dưới và những loại quả nhỏ thường bày ở trên sao cho cân đối, vừa mắt nhất là được.

Và dù có khác nhau thế nào, thì mâm ngũ quả ngày Tết vẫn luôn là nét văn hóa đặc trưng của người Việt, thể hiện sự thành kính hướng về nguồn cội, tổ tiên và ước mong một năm mới an khang, hạnh phúc và đủ đầy.

 

 

 

 

 

Top